السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي

9

رساله توضيح المسائل (فارسى)

« مسألهء 16 » اگر مقلد در مسأله‌اى به فتواى مجتهدى عمل كند و بعد از مردن او در همان مسأله به فتواى مجتهد زنده عمل كند ، نمىتواند دوباره آن را مطابق فتواى مجتهدى كه از دنيا رفته است انجام دهد ؛ مگر اين كه مجتهد ميت اعلم باشد كه در اين صورت رجوع واجب است ؛ ولى اگر مجتهد زنده در مسأله‌اى فتوا ندهد و احتياط نمايد و مقلد مدتى به آن احتياط عمل نمايد و از عزم و تصميم بر تقليد از مجتهد ميّت در اين مسأله بر نگشته باشد ، دوباره مىتواند به فتواى مجتهدى كه از دنيا رفته عمل نمايد ؛ مثلًا اگر مجتهدى گفتن يك مرتبه « سُبْحانَ اللَّه وَالْحَمْدُ للَّهِ وَلا إلهَ إلّااللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ » را در ركعت سوم و چهارم نماز كافى بداند ، چنانچه آن مجتهد از دنيا برود و مجتهد زنده احتياط واجب را در سه مرتبه گفتن بداند و مقلد مدّتى به اين احتياط عمل كند و سه مرتبه بگويد ، در صورتى كه از عزم و تصميم بر تقليد از مجتهد ميت در اين مسأله برنگشته باشد ، دوباره مىتواند به فتواى مجتهدى كه از دنيا رفته برگردد و يك مرتبه بگويد . « مسألهء 17 » بنابر احتياط عدول از مجتهد زنده به مجتهد زنده ديگر جايز نيست ، مگر اين كه مجتهد دوم اعلم باشد كه در اين صورت عدول واجب است . « مسألهء 18 » واجب است انسان مسايلى را كه غالباً به آنها احتياج دارد ياد بگيرد . « مسألهء 19 » اگر براى انسان مسأله‌اى پيش آيد كه حكم آن را نمىداند ، اگر مىتواند صبر كند تا فتواى مجتهد اعلم را به دست آورد ، بايد صبر كند و يا اين كه به احتياط عمل نمايد و اگر نمىتواند صبر كند ، بايد يا به احتياط عمل نمايد و يا با مراعات الأعلم فالأعلم از مجتهد ديگر تقليد نمايد و در هر حال چنانچه از انجام عمل محذورى لازم نيايد ، مىتواند عمل را بجا آورد ، امّا اگر معلوم شد كه عمل او مخالف واقع يا فتواى مجتهد اعلم بوده ، بايد دوباره آن را انجام دهد . « مسألهء 20 » اگر كسى فتواى مجتهدى را به ديگرى بگويد و بعد از گفتن فتوا بفهمد اشتباه كرده ، بايد اشتباه را بر طرف كند و چنانچه فتواى آن مجتهد تغيير كند نيز بنابر احتياط بايد به او خبر دهد كه فتوا تغيير كرده ، خصوصاً اگر كسى كه فتوا براى او نقل شده در اعمال خود به گفته ناقل فتوا اعتماد مىنمايد .